Língua tsonga
| Tsonga (XiTsonga) | ||
|---|---|---|
| Falado em: | ||
| Região: | África Meridional | |
| Total de falantes: | 3,275,105 | |
| Família: | Nigero-congolesa Atlantico-Congo Volta-Congo Benue Congo Bantóide Meridional Bantu estreito Tsonga |
|
| Estatuto oficial | ||
| Língua oficial de: | ||
| Códigos de língua | ||
| ISO 639-1: | ts | |
| ISO 639-2: | tso | |
| ISO 639-3: | tso | |
O tsonga[1][2] ou xiTsonga, chiTsonga e shiTsonga (em inglês) é o nome duma das línguas da África austral. É uma das onze línguas oficiais da África do Sul, falada principalmente na província do Limpopo, junto à fronteira com Moçambique, e a principal das línguas faladas na parte sul de Moçambique, a sul do rio Save.
É ainda falada por algumas dezenas de milhares de pessoas no Zimbabwe e na Suazilândia, provavelmente de origem sul-africana ou moçambicana, uma vez que as línguas desses países pertencem a grupos lingüisticos diferentes: tanto no sul do Zimbabwe, como na Suazilândia, as línguas principais, respectivamente siNdebele e siSwati, pretencem ao grupo nguni.
Índice |
[editar] Classificação
É uma língua bantu classificada na família Tswa-Ronga. Em Moçambique, têm as variantes, umas vezes consideradas línguas, e outras dialetos, xiRonga (falada principalmente na província de Maputo), xiChangana, na província de Gaza e xiTswa, no norte da província de Inhambane. Na África do Sul, é muitas vezes referida como Shangane ou Shangaan.
Os seus falantes não consideram a língua “única” e referem-se a si próprios como “Eu sou um maRonga”, “Eu sou um maChangana”, ou “Eu sou um maTswa” (pronunciado e, por vezes, escrito "mátsua"), provavelmente por razões de linhagem, uma vez que se entendem nas respectivas línguas. Cada uma destas línguas tem, por sua vez, dialectos ou formas regionais, como o xiRonga do distrito de Matutuíne (o distrito mais a sul de Moçambique), a quem os outros vaRonga apelidam (pejorativamente) de “maDindindi”.
O próprio Ethnologue indica a dúvida relativa a esta família de línguas.
[editar] Escrita
Tsonga utiliza o alfabeto latino com as 5 vogais e as 21 consoantes tradicionais, mas alguns conjuntos consonantais:
- com 2 consoantes: bv, by, dl, dy, dz, hl, kh, kw, mh, nh, ng, nj, nk, ns, ny, pf, ph, sh, sw, ts, zh
- com 3 consoantes: dzw, hlw, khw, ndh, ndy, ngh, nkh, tsw
[editar] Amostra de texto
Pai Nosso (oração)
Tata wa hina la nge tilweni,. vito ra wena a ri hlawuleke;. a ku te ku fuma ka wena;. ku rhandza ka wena a ku endliwe. misaveni, tanihi loko ku endliwa tilweni. u hi nyika namuntlha vuswa bya hina. bya siku rin'wana ni rin'wana;. u hi rivalela swidyoho swa hina,. tanihi loko na hina hi rivalela lava hi dyohelaka;. u nga hi yisi emiringweni. kambe u hi ponisa eka Lowo biha,. [hikuva ku fuma, ni matimba, no ku twala i swa wena. hi masiku ni masiku. Amen
Notas e referências
[editar] Ligações externas
- Ominiglot Onmiglot – Alfabeto – em inglês