Língua sami de Pite

Origem: Wikipédia, a enciclopédia livre.
Ir para: navegação, pesquisa
Sami de Pite (bidumsámegiella)
Falado em:  Suécia
Total de falantes: 30–50
Família: Urálica
 Sami
  Ocidental
   Sami de Pite
Escrita: Alfabeto latino
Códigos de língua
ISO 639-1:
ISO 639-2: smi
ISO 639-3: sje
Representada pelo número 3

O sami de Pite é uma das línguas sami, e é falado somente na Suécia, após no ano 2000 seu último falante da Noruega falecer. É considerada uma língua quase extinta.

Escrita[editar | editar código-fonte]

Embora use-se o alfabeto latino, nãio há um sistema de escrita oficial neste idioma.

Gramática[editar | editar código-fonte]

Casos[editar | editar código-fonte]

Há, neste idioma 9 casos gramaticais:

Verbo[editar | editar código-fonte]

Pessoa[editar | editar código-fonte]

O sami de Pite conjuga os verbos em 3 pessoas gramaticais:

  • 1ª pessoa
  • 2ª pessoa
  • 3ª pessoa

Modo[editar | editar código-fonte]

Tem 5 modos gramaticais:

  • Indicativo
  • Imperativo
  • Condicional
  • Potencial
  • Optativo

Número gramatical[editar | editar código-fonte]

Conjuga-se os verbos em 3 números gramaticais:

Tempo[editar | editar código-fonte]

Há 2 tempos verbais:

além de 2 tempos compostos:

  • Presente perfieto
  • Mais-que-perfeito

Amostras[editar | editar código-fonte]

Texto[editar | editar código-fonte]

Merrasáme Nordlándan sehkanin vuonagij ja láhppin sámegielav ja kultuvrav, valla ellosáme buorebut bisodin etjasa gielav ja kultuvrav. 1700-låge rájes mådde urrun Vuona bielen ja vessun enamus ednam ja mättse bargos ja guollimis. Muhtema li aj ellosujtujn Vuona bielen barggam, guohtomriektájn jala guohtomriekta dagá Svieriga bielen jage åsijn.

Bihtámsáme bájkke Vuonan lä suokana Bájddár, Oarjjelij-Bájddár, Meløy, Rødøy ja Sálavuobme, ja Fuosko ja Buvda åses. Svieriga bielen lä bidumsámegiella Árjepluove kommuvnan ságastuvvum. Svierjin såjhda li mådda tuvsán bidumsáme álmmatja. Dassta li utsemus 50 almmatja ma ain máhtti gielav sagastit. Váddes lä dehtet galles etjasijt nammadi bidumsábmen Vuonan, vädjá jurra de ålobu gå moadda tjuode.

Bidumsámegielan lä aktlagatjmärkka julevsámegielajn. Ubmemsámegiella lä veha etjálágátj. Bidumsámegielan ij lä ajn dåhkkidim tjállemvuohke. Dál li báhkogirjijn barggamin ja dat tjáleduvvuj julevsáme tjállemvuohkáj.

1999 jagen vuododuváj Sálto Bidumsámi säbbre. Säbrre lä årrum åvdedäddje vuododit bidumsáme guovdátjáv namájn Duoddárá Ráffe åbme lensmannadåben Dokmon Bájddárin. Samesäbrre lä ásadam gellakursav bidumsámegielan, åhpadäddjij svierje bieles.


em Norueguês

Pitesamisk område i Noreg blir rekna som kommunane Beiarn, Gildeskål, Meløy, Rødøy og Saltdal, samt delar av Fauske og Bodø.

På svensk side er pitesamisk språk i første rekke snakka i Arjeplog kommune. I Sverige er det kanskje eit par tusen med pitesamisk etnisitet, derav er det minst 50 som framleis meir eller mindre kan snakke språket. Det er vanskelig å vite kor mange som reknar seg som pitesamar i Noreg, det kan knapt vere meir enn eit par hundre.

Pitesamisk språk er i nær slekt med lulesamisk, noko fjernare med umesamisk. Pitesamisk har inga offisiell rettskriving, men det er no igang arbeid med å lage ei pitesamisk ordbok. Denne bygger på rettskrivingsprinsippa for lulesamisk.

I 1999 blei Sálto bihtesámi searvi / Salten pitesamiske forening oppretta. Foreninga har vore ei drivkraft i å etablere eit pitesamisk senter med namnet Duoddárá Ráffe (Viddas Fred) i den gamle lensmannsgarden på Dokmo i Beiarn. Sameforeininga har arrangert språkkurs i pitesamisk, med lærarar frå svensk side.

Source: http://skuvla.info/skolehist/pite-n.htm

Numeração[editar | editar código-fonte]

ákkta - 1, guäkkte - 2, gålbmå - 3, nällje - 4, vihta - 5, guhta - 6, gietjav - 7, gákktse - 8, åkktse - 9, lågev - 10;

Referências gerais[editar | editar código-fonte]

Externas[editar | editar código-fonte]