Ir para o conteúdo

Profecia dos Papas

Origem: Wikipédia, a enciclopédia livre.
Página 311 do Lignum Vitæ (1595), na qual se podem ler as descrições dos papas Sisto V a Clemente VIII, e os mottos dos papas vindouros até Petrus Romanus.

A Profecia dos Papas, ou Profecia de São Malaquias (em latim: Prophetia Sancti Malachiae Archiepiscopi, de Summis Pontificibus), é uma série de 113 frases curtas crípticas em latim, as quais supostamente descreveriam, cada uma, um futuro Papa da Igreja Católica (incluindo alguns antipapas), iniciando com o Papa Celestino II.

As supostas profecias foram publicadas pela primeira vez pelo monge beneditino Arnold Wion em 1595. Wion atribuiu as profecias a São Malaquias, arcebispo de Armagh (Irlanda) no século XII.

Considerando que as descrições dos papas até 1590 são bastante acuradas, e as posteriores nem de perto alcançam o mesmo nível de exatidão, a maioria dos historiadores conclui que as supostas profecias foram forjadas, tendo sido escritas pouco antes de sua publicação. A Igreja Católica não tem posição oficial, mas alguns teólogos a consideram como forjada.[1][2] As profecias podem ter sido criadas com o intuito de influenciar o resultado do segundo conclave de 1590, ao sugerir que era da vontade divina que o Cardeal Girolamo Simoncelli fosse escolhido como Papa.

O último dos 113 papas, denominado de Petrus Romanus (Pedro, o Romano), seria, de acordo com o texto publicado, o último papa da Igreja Católica Romana e veria a destruição de Roma.

O assunto possui ampla cobertura da mídia e da historiografia, e tem despertado o interesse de curiosos durante séculos.[3]

Papas de 1143 a 1595

[editar | editar código]
Papas anteriores à publicação de Lignum Vitae (1595) e cujos nomes aparecem no livro
Papa No.Motto (Tradução)Nome de reinado (Reinado)NomeReferência histórica ou explicaçãoBrasão
Ex caſtro Tiberis.Cœleſtinus. ij.Typhernas.
1651. De um castelo do TibreCelestino II (1143–1144)Guido de Castello
Inimicus expulſus.Lucius. ij.De familia Caccianemica.
1662. Inimigo expulsoLúcio II (1144–1145)Gherardo Caccianemici del Orso
Ex magnitudine mõtis.Eugenius. iij.Patria Ethruſcus oppido Montis magni.
1673. Fora da grandeza da montanhaEugênio III (1145–1153)Bernardo Pignatelli
Abbas Suburranus.Anaſtaſius. iiij.De familia Suburra.
1684. Abade SuburranAnastácio IV (1153–1154)Corrado Demetri della Suburra
De rure albo.Adrianus. iiij.Vilis natus in oppido Sancti Albani.
1695. Do campo brancoAdriano IV (1154–1159)Nicholas Breakspear
Ex tetro carcere.Victor. iiij.Fuit Cardinalis S. Nicolai in carcere Tulliano.
6. Fora de uma prisão repugnante.Vítor IV, Antipapa (1159–1164)Ottaviano Monticello
Via Tranſtiberina.Calliſtus. iij. [sic]Guido Cremenſis Cardinalis S. Mariæ Tranſtiberim.
7. Estrada através do Tibre.Pascoal III, Antipapa (1164–1168)Guido di Crema
De Pannonia Thuſciæ.Paſchalis. iij. [sic]Antipapa. Hungarus natione, Epiſcopus Card. Tuſculanus.
8. De Tusculan HungriaCalisto III, Antipapa (1168–1178)Giovanni di Strumi
Ex anſere cuſtode.Alexander. iij.De familia Paparona.
1709. Fora do ganso guardiãoAlexandre III (1159–1181)Orlando Bandinelli Paparoni
Lux in oſtio.Lucius. iij.Lucenſis Card. Oſtienſis.
17110. A luz de entradaLúcio III (1181–1185)Ubaldo Allucingoli
Sus in cribro.Vrbanus. iij.Mediolanenſis, familia cribella, quæ Suem pro armis gerit.
17211. Porco em uma peneiraUrbano III (1185–1187)Umberto Crivelli
Enſis Laurentii.Gregorius. viij.Card. S. Laurentii in Lucina, cuius inſignia enſes falcati.
17312. A espada de São LourençoGregório VIII (1187)Alberto De Morra
De Schola exiet.Clemens. iij.Romanus, domo Scholari.
17413 Ele virá da escolaClemente III (1187–1191)Paolo Scolari
De rure bouenſi.Cœleſtinus. iij.Familia Bouenſi.
17514. De país de gadoCelestino III (1191–1198)Giacinto Bobone
Comes Signatus.Innocentius. iij.Familia Comitum Signiæ.
17615. Contagem designadaInocêncio III (1198–1216)Lotario dei Conti di Segni
Canonicus de latere.Honorius. iij.Familia Sabella, Canonicus S. Ioannis Lateranensis.
17716. Canon a partir do ladoHonório III (1216–1227)Cencio Savelli
Auis Oſtienſis.Gregorius. ix.Familia Comitum Signiæ Epiſcopus Card. Oſtienſis.
17817. Pássaro de OstiaGregório IX (1227–1241)Ugolino dei Conti di Segni
Leo Sabinus.Cœleſtinus iiij.Mediolanenſis, cuius inſignia Leo, Epiſcopus Card. Sabinus.
17918. Leão SabineCelestino IV (1241)Goffredo Castiglioni
Comes Laurentius.Innocentius iiij.domo flisca, Comes Lauaniæ, Cardinalis S. Laurentii in Lucina.
18019. Conde LourençoInocêncio IV (1243–1254)Sinibaldo Fieschi
Signum Oſtienſe.Alexander iiij.De comitibus Signiæ, Epiſcopus Card. Oſtienſis.
18120. Sinal da ÓstiaAlexandre IV (1254–1261)Renaldo dei Signori di Ienne
Hieruſalem Campanię.Vrbanus iiii.Gallus, Trecenſis in Campania, Patriarcha Hieruſalem.
18221. Jerusalém de ChampanheUrbano IV (1261–1264)Jacques Pantaleon
Draco depreſſus.Clemens iiii.cuius inſignia Aquila vnguibus Draconem tenens.
18322. Dragão pressionadoClemente IV (1265–1268)Guido Fulcodi
Anguinus uir.Gregorius. x.Mediolanenſis, Familia vicecomitum, quæ anguẽ pro inſigni gerit.
18423. Sangue do homemGregório X (1271–1276)Tebaldo Visconti
Concionator Gallus.Innocentius. v.Gallus, ordinis Prædicatorum.
18524. Pregador FrancêsInocêncio V (1276)Pierre de Tarentaise
Bonus Comes.Adrianus. v.Ottobonus familia Fliſca ex comitibus Lauaniæ.
18625. Conde BomAdriano V (1276)Ottobono Fieschi
Piſcator Thuſcus.Ioannes. xxi.antea Ioannes Petrus Epiſcopus Card. Tuſculanus.
18726. Pescador ToscanoJoão XXI (1276–1277)Pedro Julião
Roſa compoſita.Nicolaus. iii.Familia Vrſina, quæ roſam in inſigni gerit, dictus compoſitus.
18827. Composto RosaNicolau III (1277–1280)Giovanni Gaetano Orsini
Ex teloneo liliacei Martini.Martinus. iiii.cuius inſignia lilia, canonicus, & theſaurarius S. Martini Turonen[sis].
18928. Do pedágio liriado de MartinMartinho IV (1281–1285)Simone de Brion
Ex roſa leonina.Honorius. iiii.Familia Sabella inſignia roſa à leonibus geſtata.
19029. Da Rosa LeoninaHonório IV (1285–1287)Giacomo Savelli
Picus inter eſcas.Nicolaus. iiii.Picenus patria Eſculanus.
19130. Pica-pau entre alimentosNicolau IV (1288–1292)Girolamo Masci
Ex eremo celſus.Cœleſtinus. v.Vocatus Petrus de morrone Eremita.
19231. Levantou do deserto St. Celestino V (1294)Pietro Angelerio da Morrone
Ex undarũ bn̑dictione.Bonifacius. viii.Vocatus prius Benedictus, Caetanus, cuius inſignia undæ.
19332. Da bênção das ondasBonifácio VIII (1294–1303)Benedetto Caetani
Concionator patereus. [sic]Benedictus. xi.qui uocabatur Frater Nicolaus, ordinis Prædicatorum.
19433. Pregador de PataraBento XI (1303–1304)Nicholas Boccasini
De feſſis aquitanicis.Clemens V.natione aquitanus, cuius inſignia feſſæ erant.
19534. Dos infortúnios/faixas da AquitâniaClemente V (1305–1314)Bertrand de Got
De ſutore oſſeo.Ioannes XXII.Gallus, familia Oſſa, Sutoris filius.
19635. De um sapateiro magroJoão XXII (1316–1334)Jacques Duese
Coruus ſchiſmaticus.Nicolaus V.qui uocabatur F. Petrus de corbario, contra Ioannem XXII. Antipapa Minorita.
36. Corvo cismáticoNicolau V, Antipapa (1328–1330)Pietro Rainalducci di Corvaro
Frigidus Abbas.Benedictus XII.Abbas Monaſterii fontis frigidi.
19737. Abade frioBento XII (1334–1342)Jacques Fournier
De roſa Attrebatenſi.Clemens VI.Epiſcopus Attrebatenſis, cuius inſignia Roſæ.
19838. Da rosa de ArrasClemente VI (1342–1352)Pierre Roger
De mõtibus Pãmachii.Innocentius VI.Cardinalis SS. Ioannis & Pauli. T. Panmachii, cuius inſignia ſex montes erant.
19939. Das montanhas do PamáquioInocêncio VI (1352–1362)Etienne Aubert
Gallus Vicecomes.Vrbanus V.nuncius Apoſtolicus ad Vicecomites Mediolanenſes.
20040. Visconde FrancêsUrbano V (1362–1370)Guglielmo De Grimoard
Nouus de uirgine forti.Gregorius XI.qui uocabatur Petrus Belfortis, Cardinalis S. Mariæ nouæ.
20141. Novo homem da virgem forteGregório XI (1370–1378)Pierre Roger de Beaufort
Decruce Apoſtolica. [sic]Clemens VII.qui fuit Preſbyter Cardinalis SS. XII. Apoſtolorũ cuius inſignia Crux.
42. Da cruz apostólicaClemente VII, Antipapa (1378–1394)Robert, Count of Geneva
Luna Coſmedina.Benedictus XIII.antea Petrus de Luna, Diaconus Cardinalis S. Mariæ in Coſmedin.
43. Lua Cosmedina.Bento XIII, Antipapa (1394–1423)Peter de Luna
Schiſma Barchinoniũ.Clemens VIII.Antipapa, qui fuit Canonicus Barchinonenſis.
44. Cisma dos BarcelonasClemente VIII, Antipapa (1423–1429)Gil Sanchez Muñoz
De inferno prægnãti.Vrbanus VI.Neapolitanus Pregnanus, natus in loco quæ dicitur Infernus.
20245. De um inferno grávido.Urbano VI (1378–1389)Bartolomeo Prignano
Cubus de mixtione.Bonifacius. IX.familia tomacella à Genua Liguriæ orta, cuius inſignia Cubi.
20346. Cubo de uma misturaBonifácio IX (1389–1404)Pietro Tomacelli
De meliore ſydere.Innocentius. VII.uocatus Coſmatus de melioratis Sulmonenſis, cuius inſignia ſydus.
20447. De uma estrela melhorInocêncio VII (1404–1406)Cosmo Migliorati
Nauta de Ponte nigro.Gregorius XII.Venetus, commendatarius eccleſiæ Nigropontis.
20548. Marinheiro de uma ponte negraGregório XII (1406–1415)Angelo Correr
Flagellum ſolis.Alexander. V.Græcus Archiepiſcopus Mediolanenſis, inſignia Sol.
49. Chicote do solAlexandre V, Antipapa (1409–1410)Petros Philarges
Ceruus Sirenæ.Ioannes XXIII.Diaconus Cardinalis S. Euſtachii, qui cum ceruo depingitur, Bononiæ legatus, Neapolitanus.
50. Veado da sireneJoão XXIII, Antipapa (1410–1415)Baldassarre Cossa
Corona ueli aurei.Martinus V.Da família Colonna, o cardeal diácono de S. George, o véu dourado.
20651. Coroa da cortina de ouroMartinho V (1417–1431)Oddone Colonna
Lupa Cœleſtina,Eugenius. IIII.Veneziano, um antigo cânon Celestino regular, e Senẽsis Bishop.
20752. Loba CelestialEugênio IV (1431–1447)Gabriele Condulmaro
Amator Crucis.Felix. V.O duque de Sabóia, que foi chamado Amadæus, a cruz, a insígnia.
53. Amante da cruzFélix V, Antipapa (1439–1449)Amadeus Duke of Savoy
De modicitate Lunæ.Nicolaus V.Luna de Sarzana, nascido de pais humildes.
20854. Da mesquinhez de LunaNicolau V (1447–1455)Tommaso Parentucelli
Bos paſcens.Calliſtus. III.O espanhol, cuja insígnia de gado de engorda.
20955. Alimentação de BovinosCalisto III (1455–1458)Alfonso Borja
De Capra & Albergo.Pius. II.Siena, que foi secretário do cardeal & Albergato Capranico.
21056. De uma cabra e uma estalagemPio II (1458–1464)Enea Silvio de Piccolomini
De Ceruo & Leone.Paulus. II.Gonzaga, que era o comendador Ceruiensis igreja cardeal & S. Mark.
21157. De um veado e leãoPaulo II (1464–1471)Pietro Barbo
Piſcator minorita.Sixtus. IIII.Filho de pescador, um franciscano.
21258. Pescador MinoritasSisto IV (1471–1484)Francesco Della Rovere
Præcurſor Siciliæ.Innocentius VIII.Ele foi chamado de João Batista, e ele viveu na corte do rei Afonso Sicilia.
21359. Precursor da SicíliaInocêncio VIII (1484–1492)Giovanni Battista Cibò
Bos Albanus in portu.Alexander VI.Alban e Cardeal Bispo do Porto, cuja insígnia de Bos.
21460. Bula de Alba no portoAlexandre VI (1492–1503)Rodrigo de Borgia
De paruo homine.Pius. III.Siena família Piccolomini.
21561. De um homem pequenoPio III (1503)Francesco Todeschini Piccolomini
Fructus Iouis iuuabit.Iulius. II.Ligúria, sua árvore de carvalho notável, árvore de Júpiter.
21662. O fruto de Júpiter vai ajudarJúlio II (1503–1513)Giuliano Della Rovere
De craticula Politiana.Leo. X.filho de Lorenzo de Médici, e Angelo Poliziano estudioso.
21763. De uma grelha PolizianaLeão X (1513–1521)Giovanni de Medici
Leo Florentius.Adrian. VI.Florentino filho, Leo emblemas de Seu.
21864. Leão de FlorençaAdriano VI (1522–1523)Adriaen Florenszoon Boeyens
Flos pilei ægri.Clemens. VII.Medici florentino casa, as marcas de suas esferas, e lírios.
21965. Flor da pílula do doenteClemente VII (1523–1534)Giulio de Medici
Hiacinthus medicorũ.Paulus. III.Farnesius que carrega flores para decorações, e um cartão. foi SS. Cosme e Damião.
22066. Jacinto dos médicosPaulo III (1534–1549)Alessandro Farnese
De corona montana.Iulius. III.anteriormente chamado João Maria do Monte.
22167. Da coroa montanhosaJúlio III (1550–1555)Giovanni Maria Ciocchi del Monte
Frumentum flocidum. [sic]Marcellus. II.Hart & frumẽtum cuja insígnia, floccidum razão que ele viveu por um tempo curto no papado.
22268. Grão insignificanteMarcelo II (1555)Marcello Cervini
De fide Petri.Paulus. IIII.anteriormente chamado João Pedro Caraffa.
22369. Da fé de PedroPaulo IV (1555–1559)Giovanni Pietro Caraffa
Eſculapii pharmacum.Pius. IIII.uma vez chamado João Anjo Medici.
22470. Medicina de EsculápioPio IV (1559–1565)Giovanni Angelo de Medici
Angelus nemoroſus.Pius. V.Michael foi nomeado, nasceu na cidade de Bosch.
22571. Anjo do bosqueSt. Pio V (1566–1572)Antonio Ghislieri
Medium corpus pilarũ.Gregorius. XIII.cujas distinções entre Dragão, o cardeal criado por Pio. 4. Ele estava carregando a bola em seus braços.
22672. Metade do corpo das bolasGregório XIII (1572–1585)Ugo Boncompagni
Axis in medietate ſigni.Sixtus. V.o eixo no meio dos braços carrega um Leão.
22773. Eixo no meio de um sinal.Sisto V (1585–1590)Felice Peretti
De rore cœli.Vrbanus. VII.que foi arcebispo de Rossano na Calábria, onde o maná é recolhido.
22874. Do orvalho do céuUrbano VII (1590)Giovanni Battista Castagna
Ex antiquitate Vrbis.Gregorius. XIIII.
22975 Da antiguidade da cidadeGregório XIV (1590–1591)Niccolo Sfondrati
Pia ciuitas in bello.Innocentius. IX.
23076 Piedosa cidade em guerraInocêncio IX (1591)Giovanni Antonio Facchinetti
Crux Romulea.Clemens. VIII.
23177 Cruz de RômuloClemente VIII (1592–1605)Ippolito Aldobrandini

Papas de 1595 até à atualidade

[editar | editar código]
Papas posteriores à publicação de Lignum Vitae (1595), dos quais somente o motto consta no livro.
Papa No.Motto (Tradução)Nome de reinado (Reinado)NomeReferência histórica ou explicaçãoBrasão
Vndoſus uir.
23278 Homem onduladoLeão XI (1605)Alessandro Ottaviano De Medici
Gens peruerſa.
23379 Nação corrompidaPaulo V (1605–1621)Camillo Borghese
In tribulatione pacis.
23480 No trabalho de pazGregório XV (1621–1623)Alessandro LudovisiO seu reino coincidiu com o rebentar da guerra dos trinta anos
Lilium et roſa.
23581 Lirio e rosaUrbano VIII (1623–1644)Maffeo Barberini
Iucunditas crucis.
23682 Alegria da cruzInocêncio X (1644–1655)Giovanni Battista Pamphili
Montium cuſtos.
23783 Guarda das montanhasAlexandre VII (1655–1667)Fabio Chigi
Sydus olorum.
23884 Estrela dos cisnesClemente IX (1667–1669)Giulio Rospigliosi
De flumine magno.
23985 De um grande rioClemente X (1670–1676)Emilio AltieriO Papa Clemente era nativo de Roma
Bellua inſatiabilis.
24086 Besta insaciávelInocêncio XI (1676–1689)Benedetto OdescalchiO Papa Inocêncio tinha um leão no seu brasão.
Pœnitentia glorioſa.
24187 Penitência gloriosaAlexandre VIII (1689–1691)Pietro Ottoboni
Raſtrum in porta.
24288 Ancinho na portaInocêncio XII (1691–1700)Antonio Pignatelli del Rastrello
Flores circundati.
24389 Flores rodeadasClemente XI (1700–1721)Giovanni Francesco Albani
De bona religione.
24490 De boa religiãoInocêncio XIII (1721–1724)Michelangelo dei Conti
Miles in bello.
24591 Soldado na GuerraBento XIII (1724–1730)Pietro Francesco Orsini
Columna excelſa.
24692 Coluna elevadaClemente XII (1730–1740)Lorenzo Corsini
Animal rurale.
24793 Animal ruralBento XIV (1740–1758)Marcello Lambertini
Roſa Vmbriæ.
24894 Rosa da UmbriaClemente XIII (1758–1769)Carlo Rezzonico
Vrſus uelox.
24995 Urso rápidoClemente XIV (1769–1774)Lorenzo Giovanni Vincenzo Antonio GanganelliA familia Ganganelli possui um urso a correr no seu brasão.
Peregrin9 apoſtolic9.[4]
25096 Peregrino apostólicoPio VI (1775–1799)Giovanni Angelico Braschi
Aquila rapax.
25197 Águia vorazPio VII (1800–1823)Barnaba Chiaramonti
Canis & coluber.
25298 Cão e víboraLeão XII (1823–1829)Annibale Sermattei della Genga
Vir religioſus.
25399 Homem religiosoPio VIII (1829–1830)Francesco Saverio Castiglioni
De balneis Ethruriæ.
254100 Dos banhos da ToscanaGregório XVI (1831–1846)Mauro, or Bartolomeo Alberto CappellariPertencia a uma ordem religiosa pouco conhecida, os Camaldulos, fundada por São Romualdo em Banhos, na Toscana.
Crux de cruce.
255101 Cruzar da cruzBl. Pio IX (1846–1878)Giovanni Maria Mastai FerrettiDurante seu Pontificado a Cidade de Roma foi invadida e conquistada pelo Reino da Itália.
Lumen in cœlo.
256102 Luz no céuLeão XIII (1878–1903)Vincenzo Gioacchino Raffael Luigi PecciO seu brasão tinha uma estrela cadente
Ignis ardens.
257103 Fogo ardenteSt. Pio X (1903–1914)Giuseppe Melchiorre Sarto
Religio depopulata.
258104 Religião despovoadaBento XV (1914–1922)Giacomo Paolo Giovanni Battista Della ChiesaSeu pontificado coincidiu com a 1a Guerra Mundial e a Revolução Russa, com enorme perda de vidas.
Fides intrepida.
259105 Fé intrépida (destemida)Pio XI (1922–1939)Ambrogio Damiano Achille RattiCriticou abertamente o regime fascista de Mussolini na encíclica Non abbiamo bisogno e o nazismo na Alemanha na encíclica Mit brennender Sorge; morreu logo em seguida de forma misteriosa
Paſtor angelicus.
260106 Pastor angélicoVen. Pio XII (1939–1958)Eugenio Maria Giuseppe Giovanni PacelliAfirmou ter recebido visões, algumas das quais ainda estão por revelar
Paſtor & nauta.
261107 Pastor e marinheiroSão João XXIII (1958–1963)Angelo Giuseppe RoncalliEm seu brasão figura o leão alado símbolo da cidade portuária de Veneza
Flos florum.
262108 Flor das floresSão Paulo VI (1963–1978)Giovanni Battista Enrico Antonio Maria MontiniO seu brasão contém três flores de lis, a "flor das flores".
De medietate lunæ.
263109 Do meio da luaBeato João Paulo I (1978)Albino LucianiO seu reinado começou com uma lua em quarto crescente e durou 33 dias, aproximadamente o período de uma lunação.
De labore ſolis.
264110 Do trabalho do solSão João Paulo II (1978–2005)Karol Józef WojtyłaNasceu e morreu em dias de eclipses solares.
Gloria oliuæ.
265111 Glória da oliveiraBento XVI (2005–2013)Joseph Aloisius RatzingerAntes de ser papa era o Prefeito da Congregação para a Doutrina da Fé, em cujo brasão havia um ramo de oliveira.
   In perſecutione extrema S.R.E. ſedebit.[5]
266112 Na perseguição extrema à Sagrada Igreja Romana, sentar-se-á.Francisco (2013–2025)Jorge Mario Bergoglio Francisco foi um papa reformista e progressista que enfrentou muita resistência da ala mais conservadora da "Cúria Romana". Sendo que em seus períodos mais conturbados e de tomadas de decisões mais polêmicas ele passou a andar de cadeira de rodas. O que evoca a sua descrição da profecia: "Durante a última perseguição à Sagrada Igreja Romana, ele assentará".
   "Petrus Romanus, qui pascet oves in multis tribulatiónibus; quibus transáctis, civitas septicóllis diruétur, et ludex treméndus iudicábit pópulum ſuum. Finis".[6]
267 113 Pedro, o Romano, que apascentará as ovelhas em meio a muitas tribulações. Passadas estas, será destruída a cidade das sete colinas e o Tremendo Juiz julgará o Seu povo. Fim. Leão XIV (2025-presente) Robert Francis Prevost Seu sobrenome de batismo "Prevost", quando anagramizado, se torna "Petrvos", quase o mesmo que "Petrus" ("Pedro", em latim).
Coat_of_Arms_of_Pope_Leo_XIV
Coat_of_Arms_of_Pope_Leo_XIV

Referências

  1. Sieczkowski 2013.
  2. Boyle 2013.
  3. O Dia. «Sucessão do Papa:Malaquias anunciou que papa seria Bento e que juízo final está próximo (via: web.archive.org)». Consultado em 29 de outubro de 2012
  4. O simbolo tipo 9 elevado é abreviação para o sufixo Latim us.
  5. Prefixado ao texto seguinte na maioria das impressões, na impressão original do Lignum Vitae esta linha aparece como um parágrafo separado imediatamente abaixo de Gloria oliuæ.
  6. Em várias impressões posteriores das profecias a palavra ſuum ("o seu") foi removida.

Bibliografia

[editar | editar código]